Yeməyi problem etmə!

"Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – heç bir zaman heç bir yeməyi pisləməzdi. Ürəyi istədikdə yeyərdi, istəmədikdə yeməzdi”. Buxari 5409, Müslim 2064

Yeni Müsəlman

  • 11 Nov , 2016

    Əhməd bin Hənbəl ibn İshaqdan o da Kəb bin Malikdən (radiyallahu ənh) Əqabə  hadisəsi haqqında belə dediyini rəvayət edib: …O gecə qövmümüzlə birlikdə miniklərimizin üstündə yatdıq. Gecənin üçdə biri keçəndən sonra Allah Rəsulu (səllallahu əleyhi və səlləm) ilə görüşmək üçün miniklərimizdən ayrıldıq. Gizli səssiz bir şəkildə bir-bir iki-iki gedirdik. Əqabadaki bir vadidə toplandıq. Biz yetmiş iki kişi idik. Hamımız toplandıqdan sonra Allah Rəsulu (səllallahu əleyhi və səlləm) gəldi. Yanında Rasulullah (səllallahu əleyhi və səlləm)in əmisi Abbas bin Abdulmuttalib var idi. O, hələ o vaxt öz qövmünün dinində idi. İlk olaraq Abbas bin Abdulmuttalib danışdı:

  • 09 Nov , 2013

    İman qəlblə inanmaqdır. Necə ki, Uca Allah -əzzə və cəllə- müqəddəs kitabında buyurur: O kəslər ki, qeybə (Allaha, mələklərə, qiyamətə, qəza və qədərə) inanır... O kəslər ki, sənə göndərilənə və səndən əvvəl göndərilənlərə iman gətirir və axirətə də şəkksiz inanırlar. (əl-Bəqərə, 3-4)

  • 18 Oct , 2013

    İslamda əksər ibadətlərin təməli gözəl əxlaq üzərinə bina edilmişdir. Yer üzünə göndərilmiş bütün peyğəmbərlər insanları pis əməllərdən uzaq durmağa çağırmış və əxlaqi dəyərlərin yayılması üçün çalışmışlar. Gəlin unutmayaq ki, insana dünya və axirət yurdunda zərər verən hər şey, pis əxlaqdan qaynaqlanmaqdadır.

  • 18 Oct , 2013

    Həmd yalnız Allaha məxsusdur.

    Mələklər, Allahın -əzzə və cəllə- nurdan yaratmış olduğu gözlə görünməyən (qeyb aləmindən) varlıqlardır. Onlar, Allah Təala'nın əmrini yerinə yetirirlər.

Fətvalar

  • 02 Jun , 2017

    Mufti: Şeyx Muhəmməd bin Süleyman əl-Cərrah əl-Hənbəli

    Sualİmsak və iftar vaxtları baxımından radioda və ruznamələrdə verilən vaxtlara əsaslanaraq insanlar oruc tuta və onlara əsasən oruclarını aça bilərlərmi?

  • 14 Apr , 2017

    Mufti: Əhməd bin Muhəmməd bin Hənbəl

    Sual: Qadının öz malından istədiyi kimi sədəqə verməsinə ərinin mane olmağa haqqı varmı?

     

  • 02 Nov , 2016

    Mufti: Şeyxul-İslam İbn Teymiyyə 

    Sual:

    Kişi həyat yoldaşına namaz qılmağı əmr edir və (qılması üçün) vurur, buna baxmayaraq (qadın) qılmır. Mehr və başqa səbəblərə görə də qadını boşaya bilmir.

  • 01 Nov , 2016

    Mufti: Şeyxul-İslam İbn Teymiyyə

     

    Sual:

    (Diri ikən) namaz qılmayan bir ölü üzərində cənazə qılmaq barəsində soruşuldu; bunda kiməsə əcr düşür ya yox? Onun namaz qılmadığını bilməklə yanaşı əgər (ona cənazə qılmağı) tərk edərsə günaha girirmi? Həmçinin şərab içən, namaz qılmamış kimsə üzərində bunları bilənə cənazə qılması icazəlidir ya yox?

Kitablar

  • Dəyərli vaxtını düşünərək ilk başdan bir nəsihət etmək istəyirik. Əgər zamanımızda sözü gedən xilafət mövzusu ilə maraqlanan biri deyilsənsə, lakin ibadətlərinlə məşğul olan və ümmətə bacardığın qədər kömək etməyə çalışan birisənsə o zaman bu kitabı oxumağa ehtiyacın yoxdur. Oxuya biləcəyin daha xeyirli kitablar vardır. Əgər iddia olunan xilafəti qəbul edən kəslərdənsənsə o zaman oxumağı tövsiyə edirik. Əgər qəbul etmirsənsə, lakin şübhə içindəsənsə sənə də oxumağı tövsiyə edirik. İslamda idarə sistemi ilə bağlı mövzuları araşdıran elm əhlisənsə o zaman bu kitabda faydalı ola biləcək məlumatlar vardır.

  • Təqdim etdiyimiz bu kitab dinimizin ən məşhur və ən aşkar şüarlarından, eyni zamanda ən əzəmətli ibadətlərindən biri olan təravih namazları haqqındadır. Ramazan ayında qılınan bu təravih namazlarının rükətlərinin sayı haqqında son dövrlərdə müzakirələr çoxalıb. Bu kitabımızda məsələni ətraflı ələ almağa çalışdıq və bu barədə zikr olunan ən önəmli nöqtələrə toxunduq.Kitabı diqqətlə oxumanız önəmlidir.

Məqalələr

  • 20 Feb , 2020

          İslam dinində mövcud olan şəri əhkamların[1] qaynağı Allahın endirdiyi Kitab yəni Qurani-Kərim və Allah Rəsulun ﷺ sünnətidir. İslam dinində olan şərii hökmlər üç qrupa bölünür:

    Etiqadi hökmlər

    Əqidə və inancla bağlı olan - Allah ﷻ varlığı, təkliyi, sifətləri, mələklər, göndərilən kitablar, nəbi və rəsullar, qədər, axirət günündə baş verəcək hadisələr ilə bağlı hökümləri əhatə edir. Etiqadi hökmlər “Əqidə” elminin mövzusudur.

    Əməli hökmlər 

    Əməli hökmlər ibadət, müamələt, ailə huququ, müxtəlif cəza və cinayətlərlərin bağlı olan hökmləri əhatə edir. Əməli hökümlər “Fiqh” elminin mövzusudur.

    Əxlaqi hökmlər 

    Ədəb, əxlaq və nəfs tərbiyəsi ilə bağlı olan - yalan deməmək, dürüst olmaq, verilən sözə əməl etmək, vədə xilaf çıxmamaq, əmanətə xəyanət etməmək, insanlarla gözəl və yumşaq müamilə etmək kimi nəfs tərbiyəsi və təzkiyəsi ilə bağlı hökümləri əhatə edir. Əxlaqi hökümlər “İslam əxlaqi” elminin mövzusudur.

     

    • FİQHİN TƏRİFİ

    Fiqh kəlməsinin lüğət mənası

         Fiqh (فِقْهٌ) kəliməsi ərəb dilində “fəqihə” (فَقِهَ) fe’linin məsdəridir, “fəhm etmək, dərindən başa düşmək, idrak etmək, anlamaq, bilmək və qavramaq” mənalarina gəlir.

         Fiqh kəliməsi və bu kəlmədən törəyən növləri Qurani-Kərimdə iyirmi yerdə keçir “deyilən sözün məqsədini qavramaq, anlamaq, dərindən bilmək və öyrənmək” kimi mənalarda işlədilmişdir.

    Allah ﷻ Qurani-Kərimdə belə buyurur:

    بِعَزِيقَالُوا يَا شُعَيْبُ مَا نَفْقَهُ كَثِيرًا مِمَّا تَقُولُ وَ إِنَّا لَنَرَاكَ فِينَا ضَعِيفًا وَ لَوْلَا رَهْطُكَ لَرَجَمْنَاكَ وَمَا أَنْتَ عَلَيْنَا بِعَزِيزٍ 

    Onlar dedilər: “Ey Şuayb! Dediklərinin çoxunu anlamırıq. Biz səni aramızda zəif (gücsüz) görürük. Əgər qəbilən olmasaydı, səni daşqalaq edərdik. Sən bizim üçün heç də əziz bir adam deyilsən” (Hud, 91)

    وَ مَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ 

    "Möminlərin hamısı eyni vaxtda döyüşə çıxmamalıdır. Hər qəbilədən bir dəstə qalmalıdır ki, dini (dərindən) öyrənsinlər və öz camaatı döyüşdən geri qayıtdıqları zaman onları xəbərdar etsinlər. Bəlkə, onlar (pis işlərdən) çəkinərlər" (Tövbə, 122)

              Həmçinin nümunə olaraq fiqh kəliməsinin işləndiyi bu ayələrə də baxa bilərsiz: Nisa, 78; Ənfal, 65; Həşr, 13; İsra, 44.

           Fiqh kəlməsi hədisi-şəriflərdə isə "dinin incəliklərini qavramaq” mənasında istifadə olunmuşdur. Fiqh kəlməsinin keçdiyi bəzi hədislər belədir:

    • “Allah kimə xeyir diləyərsə onu dində fəqih edər”[2] ("مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ")
    • "Insanın bilmədiyini bilmirəm, Allah bilir, deyə bilməsi onun fiqhindəndir”[3]
    • "Bir şəxsin namazını uzun, xütbələrini qisa tutması fəqih olmasının əlamətlərindəndir”[4]
    • “Allah Rəsulu Abdullah ibn Amrin həddindən çox Quran oxuması səbəbilə ona xəbərdarlıq etmiş və belə buyurmuşdur: "Üç gündən daha qısa bir müddətdə oxuyub bitirmə, çünki bu qədər sürətlə oxuyan Qurani fiqh edə bilməz (anlaya bilməz, dərk edə bilməz)"[5]

             Tövbə sürəsi 122-ci ayətdə keçən لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ kəliməsi və Allah Rəsulunun ﷺ hədisində يُفَقِّهْهُ فِي" الدِّينِ” olan fiqh (فِقْهٌ) kəliməsi dində və ya dini elmlərdə dərin anlayış və fəhm (qavrama) sahibi olmaq mənasını verir. Fiqh elmi ilə məşğul olub, bu elmdə ixtisaslaşan və dərinləşən şəxslərə “fəqih” (فَقِهٌ) deyilir. Bu kəlimənin cəmi “fuqaha” (فُقَهَاءُ) kəliməsidir.

     

    Fiqh kəlməsinin istilahi (termin) mənası

           Peyğəmbərimizin vəfatından sonra hicri ikinci yüz illiyin ortalarından etibarən şəri elmlərin ortaya çıxması ilə əlaqədar olaraq fiqh kəliməsi də termin kimi istifadə edilmişdir. İlk hicri əsrlərdə islami elmlərin hamısını ehtiva etməsi baxımından da fiqh kəliməsi istifadə olunmuşdur.

    "Dini hökmləri dəlilləri ilə bilmək” olaraq kimi qısa tərif edilən fiqh termininin müxtəlif tərifləri vardır:

    • İmam Azam Əbu Hənifənin fiqhə verdiyi tərif:

     “Fiqh, insanın öz lehinə və əleyhinə olan hökmləri bilməsidir” (الْفِقْهُ مَعْرِفَةُ النَّفْسِ مَا لَهَا و مَا عَلَيْهَا)

    • İmam Şafiinin fiqhə verdiyi tərif:

     “Fiqh, təfsili dəlillərdən yəni ayə və hədislərdən çıxarılan (əldə edilən) əməli şəri əhkamları (hökmləri) bilməkdir”

     

    Fiqh elminin əsas babları (bölümləri) aşağıdakılardır: 

    Fəqihlər fiqh kitablarını dörd böyük bölümə ayırmışlar. Həmin bölümlər: İbadət, müamələt, munəkahat, uqubat.

    • İbadət: Təharət, namaz, zəkat, oruc, həcc, ümrə, cənazə, cihad kimi ibadətlə bağlı olan mövzuları ələ alır.
    • Müamələt: Alış-satış, müqavilə, borc, kirayə, miras, vəsiyyət, fəraiz ilə əlaqəli hökmlər bu babda yerləşir.
    • Munəkahat: Nigah, talaq, nəfəqə və s. ailə huququ ilə bağlı olan məsələr bu bölümdə toplanır.
    • Uqubat: Müxtəlif cəza və cinayətlərlərin bu dunyada verilən cəzaları ilə əlaqəli olan mövzuları bu bab əhatə edir.

     

    Fiqh elminin mövzusu: Fiqh elmi mükəlləflərin felləri haqqındadır. Mükəlləfə ibadətlərində, müamələtlərində və digər məsələlərdə fiqh elmindən ehtiyacı olan hər bir şeyi öyrənməsi vacibdir, öyrənməkdə ehmalkarlığ və tənbəllik etməsi icazəli deyil.

    Fiqh elminin məqsədi: Bu elm hər bir müsəlmana ibadətləri düzgün yerinə yetirməyə, bununla da Allahın rzasını qazanaraq dünya və axirətdə səadətə qovuşmağa yardımçı olur.

    Nisbəti: Fiqh elmi şəriət elmlərinə nisbət edilir.

    Əsasını qoyan: Fiqh dair ilk əsərlər hicri birinci əsrin sonları - hicri ikinci əsrin əvvələrində yazıldığı məlumdur, lakin fiqh mövzusunda tərtib edilmiş kitabın ilk dəfə kimin tərəfindən yazıldığı dəqiq bilinmir.

     

    Fiqh elmi ilə fiqh üsulu elminin əlaqəsi

    Fiqh üsulu (Usulu-fiqh): fiqh elmini nəzəri (teorik) yöndən ələ alır. Fiqh üsulu elmi fəqihə fiqhdə yer alan şəri hökmlərin çıxarılma metodlarını göstərir.

    • Fiqh üsulunun tərifi:

    “Fiqh üsulu: fiqhin dəlillərini mücməl şəkildə bilmək, ondan istifadə etmənin necəliyi  və istifadə edənin halınını öyrənən elmdir. Dəlillərdən fayda çıxaran isə müctəhiddir”[6] 

    Müctəhid: İslam şəriətinin əsas qaynağı olan Quran və Sünnətdən istinbat edərək şər’i bir hökm çıxaran şəxsdir.

    Fiqh üsulu elminin ana sütunları aşağıdakılardır:

    • Şəri dəlillər və qaydalar
    • Şəri hökmlər
    • Məqasiduş-Şəri’a (Şəriətin məqsədləri)
    • Müctəhid və ictihad metodları

     

    Furu’u-fiqh: Furu qismi fiqh elminin tətbiqat tərəfini ələ alır. Furu, muctəhidin təfsili dəlillərdən əldə etdiyi əməli hökmləri dəlillərlə açıqlayır. Məsələn, islam dininin təharət, namaz, oruc, zəkat, həcc, qurban, alış-satış, nikah, talaq kimi tətbiqi hökmlərini furui-fiqh elmi dəlillərlə izah edir.

     

    [1] “Əhkam” (أَحْكَامٌ) kəliməsi ərəb dilində bir kəlimədir və “hökm” (حُكْمٌ) kəliməsinin cəmidir.

    [2] Buxari, Elm 71; Müslim, Zəkat 1037 (Muttəfəqun aleyh)

    [3] Müslim, Munafiqun 40

    [4] Müslim, Cümə 47

    [5] İmam Əhməd ibn Hənbəl, “Müsnəd”, X, 55

    [6] İmam Abdulmu’min Abdulhaqq əl-Hənbəli “Qavaidul-usul və Məaqidul-fusul”

  • 22 Apr , 2018

    İslam əhkamının tətbiq edilmədiyi cəmiyyətlərdə boşama və evliliklə bağlı məsələlərdə müsəlman ailələr boyük problemlərlə üzləşirlər. Bu problemlərin ən qəlizlərindən biri də əri tərəfindən zülm görən müsəlman qadınların ərlərindən boşana bilməməkləridir. Bu vəziyyətdə qadın çarəsiz halda qalaraq zülm və əziyyət içində həyatını sürdürməli olur. Qadının vəliləri könüllü olaraq kişini dilə gətirə bilmirlər. Bu halda çıxış yolları nə ola bilər?

  • 28 Jan , 2018

    Bu barədə eninə və uzununa yazmağımıza baxmayaraq inadkarlar görməməzlikdən gəlirlər və özlərinə etibar edən qafil müsəlmanları da aldatmağa davam edirlər. Halbuki həqiqət həddindən artıq bəsitdir və həqiqət budur ki, siravi müsəlmanlara alimləri təqlid etmək vacibdir.

  • 03 Jan , 2018

    Məzhəblərə qarşı aparılan təbliğatın mərkəzində bəzi xoşa gəlməyən misallar durur. Bu misalların tacı isə hənəfilərin şafi’i məzhəbindən olan oğlanlara qız verməyi qadağan etməkləri iddiasıdır. Bu cür misalları verərək insanlarda oyatdıqları təəssüratın fəsadı ölçülməz dərəcədə böyükdür. Bu eşitdiklərini dərk edə bilməyən avam kütlənin bir hissəsi batil dinlərə qarşı tutumunu məzhəblərə qarşı da nümayiş etdirir.

  • 18 Sep , 2017

    Əbu Abdilləh Muhəmməd bin Musa bin Abdilləh əl-Bələsəğuni tarixdə xoşa gəlməz bir ifadə ilə yadda qalmış bir alimdir. Hənəfi məzhəbindəndir. ”ət-Turki” və ”əl-Ləmişi” nisbətləri ilə də tanınır. Əslən Kaşğar şəhəri yaxınlığında yerləşən Bələsəğun kəndindəndir. Şəriət elmlərini Bağdadda böyük hənəfi alimi əd-Dəmiğani’dən öyrənib.

Şəxsiyyətlər

  • 06 Dec , 2014

    Osman bin Ömər bin Əbi Bəkr bin Yunus əl-Kurdi əd-Dəvini əl-İsnəi tanınmış maliki fəqihlərindən və bariz üsulçu alimlərdəndir. Cəməlud-Din ləqəbidir, Əbu Amr isə kunyəsidir və İbnul-Həcib adı ilə tanınmış və məşhurlaşmışdır, çünki atası Salahuddin əl-Əyyubi’nin dayısı Əmir İzzud-Din Muisk’in həcib’i, yəni qapı gözətçisi kimi çalışıb.

  • 17 Mar , 2014

    Əbul-Fəth Təqiyyud-Din Muhəmməd bin Əbil-Həsən Məcdud-Din Əli bin Əbil-Atayə Vahb bin Əbis-Səm’ Muti bin Əbit-Ta’ə əl-Quşeyri əl-Bəhzi əl-Qusi əl-Mənfəluti əs-Sa’idi hicri yeddinci əsrin imamlarından biridir, islam tarixinin gördüyü ən bariz alimlərindən biridir. İbn Dəqiqil-İd adı ilə məşhurdur.

  • 12 Nov , 2013

    Abdul-Məlik bin Həbib bin Rabi bin Süleyman bin Hərun bin Cəhəmə bin Abbas bin Mirdəs əs-Suləmi; böyük maliki alimlərindən biridir. Kunyəsi Əbu Mərvandır.

  • 04 Apr , 2013

    Əbu Abdilləh əl-Həsən bin İbrahim bin Hüseyn bin Cafər əl-Həməzəni əl-Cuvzəqani böyük hafizdir. “əl-Məvduat” kitabının müəllifidir. Cuvzəqan isə Həməzan tərəfdə bir yerdir.

  • 03 Apr , 2013

    Əhməd bin Abdilləh bin Əli bin Abdilləh əl-Ənbusi şafi’i fəqihidir. Əbul-Həsən ibn əl-Ənbusi əl-Bəğdədi əl-Vəkil adı ilə tanınır. Hicri 466-cı ildə anadan olub. Böyük alim, mühəddis İmam Əbu Muhəmməd Abdullah bin Əli bin əl-Ənbusi’nin oğludur. Ənbus dəniz bitkilərindən birinin taxtasıdır ki, ondan müxtəlif əşyalar düzəldirlər. Bunun ticarəti və ya dülgərliyi ilə məşğul olanlara əl-Ənbusi və ya əl-Ənəbusi deyirlər. Bu ləqəblə bir çox alim tanınmışdır.

Favaid-Facebook



Aktual Mövzular

Tarixdən Səhifələr

Nəsiminin dərisi soyulubmu?

Çoxumuza ədəbiyyatdan və Nəsimi haqqında çəkilmiş filmdən məlumdur ki, şairi edam etmədən öncə diri-diri dərisini soyublar.Amma Ziya Bünyadovun məqaləsində Nəsimi barədəki bu məlumatlara yeni yanaşma öz əksini tapıb.

Ly Mai qətliamı

Bu, bəşər tarixinin ən acılı səhifələrindən bir səhifədir. Bizlərə Qərbin "mədəniyyətini" ən çılpaq şəklində nümayiş etdirir. Bütün bunlardan bir nəticə çıxarmaq bizim üçün çox önəmlidir.

Video güşə

 

Əsr namazından əvvəl qılınan Sünnət namazı

Samir Firdovsioğlu

 

Şənbə günü oruc tutmaq olarmı?

Samir Firdovsioğlu